Pokaz slajdów
Gombrowicz

W księdze urodzonych parafii Wszechświęte pod numerem 42 zapisane jest:

Marian Witold Gombrowicz urodzony 4 sierpnia 1904 roku
w Małoszycach, ochrzczony został 8 września tegoż roku. Matka Antonina Kotkowska, ojciec Jan Onufry Gombrowicz.
Jest to jedyny dowód
i materialny ślad, jaki pozostał w miejscu urodzenia wielkiego pisarza. Reszta,
a więc dwór i park już nie istnieją, Gombrowicz pozostał jeszcze w pamięci najstarszych mieszkańców.

Urodzony w środowisku ziemiańskim, wywodził się ze starej rodziny szlacheckiej. W miejscowości Przybysławice (na trasie Sandomierz – Ożarów) znajduje się grób rodzinny Gombrowiczów.

W 1911 roku zamieszkał z rodzicami w Warszawie, w 1922 ukończył Gimnazjum Świętego Stanisława Kostki, a w 1927 roku studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1927 – 29 studiował w Paryżu filozofię
i ekonomię. Latem 1939 roku wyjechał do Argentyny, gdzie zastała go wojna. Pozostał tam przez 24 lata. Ignorowany przez konserwatywne środowisko emigracyjne, żył dłuższy czas w osamotnieniu. W 1963 roku dzięki rozgłosowi swoich książek uzyskał roczne stypendium fundacji Forda na pobyt
w Berlinie Zachodnim, skąd przeniósł się w 1964 roku do Royaumont pod Paryżem, a następnie do Vence w okolicy Nicei.

W ostatnim okresie życia zyskał międzynarodową sławę. W 1967 roku otrzymał Międzynarodową Nagrodę Literackich Wydawców (Prix Formentor). Twórczość literacką rozpoczął od na pół fantastycznych opowiadań, poświęconych głównie osobliwym przypadkom psychologicznym.

Dzieciństwo zostało utrwalone przez samego pisarza w literaturze. Małoszycki dwór wykorzystywał wielokrotnie jako miejsce powieści i dramatów. Epizody małoszyckie pojawiają się w „Dzienniku”. Rodzinną wieś wprowadził do swych utworów w dosłownym brzmieniu jako Małoszyce w dramacie „Ślub”,
w opowiadaniu „Przygody”, bądź zmienioną nazwą ale z wierną fotografią
w „Ferdydurce” i „Pornografii”.

Uwagę krytyki zwrócił groteskową powieścią „Ferdydurke”, w której demaskując rozmaite wzorce obyczajowe i kulturowe – sformułował główne tematy swojej twórczości.

Przed wybuchem wojny ogłosił sztukę „Iwona, księżniczka Bergunda” oraz nieukończoną powieść sensacyjną „Opętani”. Po dłuższej przerwie napisał
w Argentynie dramat „Ślub” i powieść „Trans – Atlantyk”, w którym określił miedzy innymi swój stosunek do tradycji kulturalnej. Powieść „Pornografie” (1960) umiejscowił w przekształconych realiach okupowanej Polski, skupił uwagę na fascynacji jaką jest młodość. W „Kosmosie” zagłębił się w zagadkowe dziedziny psychologii erotycznej, badając relację między przypadkiem,
a znaczeniem zdarzeń. Ostatnią jego sztuką jest parodystyczna groteska historiozoficzna „Operetka”. Dla Gombrowicza sztuka rodzi się z fascynacji tym co niekształtne, zmierza jednak zawsze do form skończonych. Aby pokonać tę sprzeczność pisarz zaleca „dystans do formy”, młodzieńczy i sceptyczny zarazem. Odważna intelektualnie twórczość Gombrowicza łączy krytykę współczesnej kultury z przemyślaną postawą duchową, którą pisarz chciałby narzucić.

Od około 1960 roku dorobek Gombrowicza budzi znaczne zainteresowanie na świecie, niemal wszystkie jego utwory zostały przełożone na 16 języków.

W swych utworach autor kreśli wiele opisów opatowskich krajobrazów
z pojawiającymi się wciąż Górami Świętokrzyskimi, które stróżowały każdemu wyjazdowi bohaterów do Ćmielowa, do Małoszyc, do Rudy, do kościoła
we Wszechświętych, do Ostrowca Świętokrzyskiego i Bodzechowa.

Choć nie określa głównego miejsca, w którym rozgrywa się akcja mianem Małoszyc, to jednak zamieszcza precyzyjny opis rodzinnego domu i okolicy: „gdy zaś wyszliśmy po śniadaniu na dziedziniec – dom biały, piętrowy
z facjatkami, w ujęciu świerków i tui, ścieżek i klombów, który oszałamiał i jak nieskalane zjawisko z dawnego już tak, odległego przedwojnia...”.

Zmarł 26 lipca 1969 roku w Vence.

Na przełomie lat 1991/1992 na zlecenie Urzędu Gminy w Sadowiu, rzeźbiarz – Gustaw Hadyna wykonał pomnik Gombrowicza. Pomnik ten został umieszczony w miejscu dawnego dworu Gombrowiczów. W roku 2006
w ramach projektu „W Małoszycach urodzony” realizowanego przez Gminny Ośrodek Kultury w Sadowiu w partnerstwie z Gminą Sadowie, powstało „Miejsce pamięci narodzin Witolda Gombrowicza”. Pomnik został przeniesiony i umieszczony wraz z tablicą informacyjną na zagospodarowanej zielenią działce, w „centrum” miejscowości Małoszyce. Projekt został zrealizowany
w ramach konkursu grantowego Fundacji „Partnerstwo dla środowiska”
z Krakowa, współfinansowany przez TOYOTA MOTOR EUROPE.

Działka została zagospodarowana dzięki uprzejmości Państwa Szumlińskich, właścicieli nieruchomości, na której powstało „Miejsce pamięci”.

alt

 

© Copyright 2010 GOK Sadowie. Wszelkie prawa zastrzeżone. Realizacja PasjaNet